"නැන්දේ කළු කුණු මුත්තා පුදන්..." ගීතවලින් විතරක් ඇහෙන අපෙන් වියැකී යන ඒ අපූරු අවුරුදු චාරිත්රය මෙන්න!
එරබදු මල් පිපිලා, කොහාගේ නාදය දසතින් ඇහෙනකොට අපේ සිත්වලට දැනෙන්නේ පුදුමාකාර අලුත් අවුරුදු අසිරියක්. හැබැයි අද කාලේ අපේ අවුරුද්ද කියන්නේ හුදෙක්ම කඩෙන් කැවිලි ටිකක් ගෙනත්, රූපවාහිනිය ඉස්සරහා ඉඳන් චාරිත්ර කරන එකක් බවට පත්වෙලා නේද?
මේ කාර්යබහුලකම අස්සේ අපේ මුතුන්මිත්තන් මහත් භක්තියෙන් කරපු හුඟක් වටිනා චාරිත්ර අපෙන් සදහටම වියැකීගෙන යනවා.
මේ කියන්න යන්නේ අද පරම්පරාවට නම පවා නුහුරු, ඒත් අපේ සංස්කෘතියේ ගැඹුරු අරුතක් හැංගිලා තියෙන අපූරු අවුරුදු චාරිත්රයක් ගැනයි. ඒ තමයි "කුණු මුත්තා පිදීම" එහෙමත් නැත්නම් "ලිප්බොකු මුත්තා පිදීම".
සබරගමුව, හත්කෝරළය වගේ ප්රදේශවල ඈත අතීතයේ ඉඳන් පැවත ආපු මේ චාරිත්රය සිද්ධ වෙන්නේ පරණ අවුරුද්දේ අවසන් දවසේ, ඒ කියන්නේ නොනගතය උදාවෙන්න කලින්. නිවසක හදවත බඳු වූ මුළුතැන්ගෙය පදනම් කරගෙන තමයි මේ චාරිත්රය සිද්ධ වෙන්නේ.
කුස්සියේ ලිපේ එකතු වුණු අළු, අඟුරු, කැඩුණු වළං කෑලි, පරණ වුණු ඉලපත, කොස්ස සහ ලුණු පොල්කට්ටේ ඉතිරි වුණු ලුණු ටික මේ සියල්ලම පරණ කුල්ලකට හෝ පුවක් කොළපතකට දාගන්නවා. ඒ මතට බුලත් කොළයක්, පඬුරක් සහ පරණ අවුරුද්දේ ඉතිරි වූ කැවිලි කෑල්ලක් තියලා නිවසේ ගෘහණිය කිසිම කෙනෙක් එක්ක කතා නොකර මේක රැගෙන ගොස් වත්තේ ඈත කෙළවරකට විසිකරනවා.
විසි කරන ගමන් ඇය මෙහෙම කියනවා “එහෙනම් ආයිබෝවන් කුණුමුත්තේ... ඔන්න අපි පරණ අවුරුද්දට උඹ පිදුවා!”
බැලූ බැල්මට මේක හුදු ඇදහීමක් වගේ පෙනුණත්, මේ සිරිත ඇතුළේ ලොකු ප්රායෝගික සහ මනෝවිද්යාත්මක අර්ථයක් තිබෙනවා. ඒ තමයි,
පිරිසිදුකම - අවුරුද්දක් පුරා කුස්සියේ එකතු වුණු රෝග කාරක විෂබීජ සහ කුණු රොඩු සියල්ල මේ හරහා නිවසින් බැහැර වෙනවා.
මානසික සහනය - පරණ අවුරුද්දේ තිබුණු දුක් කම්කටොළු, රණ්ඩු සරුවල් සහ අවාසනාව මේ කුණුත් එක්කම නිවසින් පිටමං කළා කියන හැඟීම ගෙදර අයගේ හිත්වලට අලුත් බලාපොරොත්තුවක් ගෙනාවා.
පරිසර හිතකාමී බව - එදා විසිකළේ ස්වාභාවිකව දිරාපත්වෙන ද්රව්ය විතරයි. ඒ නිසා පරිසරයට හානියක් වුණේ නැහැ.
නගරීකරණය නිසා අද අපිට ලිප්බොකු නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒත් පරණ කුණු හා පරණ අතීතය අතහැරලා අලුත් අවුරුද්දට පා තබනවා කියන ඒ උතුම් සංකල්පය අපිට අමතක කරන්න බැහැ.
නගරයේ ඉන්න අපිටත් පුළුවන් අලුත් අවුරුද්දට සූදානම් වෙනකොට නිවසේ තියෙන අනවශ්ය දේවල් සහ අසුබ සිතුවිලි ඉවත් කරලා, නිවසේ සාමය සහ සමෘද්ධිය ප්රාර්ථනා කරන්න. අපේ මේ සුන්දර චාරිත්ර සදහටම පසට යටවෙන්න දෙන්න එපා.